Het belang van ons microbioom

Wat is het microbioom?

In en op ons lichaam leven ontzettend veel bacteriën, virussen, gisten en schimmels die samen ons microbioom vormen. Bij elkaar hebben we 10x meer bacteriën dan menselijke lichaamscellen, die samen wel 1,5 kg wegen! In onze darmen bevinden zich de meeste bacteriën.

Iedereen heeft zijn eigen unieke microbioom samenstelling. In de eerste levensjaren wordt de basis gelegd voor jouw microbioom. Zo worden we tijdens de vaginale bevalling en borstvoeding blootgesteld aan de eerste micro-organismen via de moeder, die een belangrijk onderdeel gaan vormen van ons eigen microbioom. Ook hierna zijn er veel factoren die een positieve en negatieve invloed kunnen hebben op de samenstelling zoals genen, voeding, medicatie en omgeving. Uit steeds meer wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat een gezond microbioom belangrijk is voor onze algehele gezondheid inclusief ons mentaal welbevinden.

De samenstelling van micro-organismen moet in een balans zijn. Raakt bijvoorbeeld de balans van goede en slechte bacteriën in de darm verstoord, dan heeft dit onder andere invloed op de gezondheid van de darmwand wat uiteindelijke kan leiden tot “leaky gut”. Bij een “leaky gut” heeft de darm een verhoogde doorlaatbaarheid. Hierdoor kunnen er makkelijker micro-organismen, voedseleiwitten en toxines doordringen en terecht komen in het bloed. Dit kan uiteindelijk zorgen voor ontstekingen elders in het lichaam. Ook heeft het invloed op de darmbeweging, vertering en daarmee opname van voedingsstoffen, het immuunsysteem, aanmaak van hormonen en op de communicatie tussen de hersenen en de darmen.

De functie van onze darmbacteriën

Onze darmbacteriën hebben een belangrijke functie in ons lichaam. Zonder hen kunnen we niet overleven. 

  • Ze helpen bij het verteren van voedsel
  • Stimuleren de darmperistaltiek
  • Trainen ons afweersysteem
  • Houden de darmwand gezond
  • Communiceren met de hersenen
  • Beschermen tegen ziekteverwekkers 
  • Produceren hormonen (oa. serotonine, dopamine en GABA)

Verstoring van het microbioom

Er zijn veel factoren die invloed hebben op de samenstelling en diversiteit van ons microbioom. 

  • Stress
  • Ongezonde voeding
    • Te weinig (plantaardige) vezels
    • Te eenzijdig voedingspatroon
    • Sterk bewerkte, kant en klare voeding
    • Geraffineerde koolhydraten en suikers (oa. frisdrank, wit brood of pasta, snoep, gebak)
    • Overmaat aan verzadigde en geharde vetten
  • Alcohol en roken 
  • Chemische bestrijdingsmiddelen
  • Weinig beweging
  • Medicatie: oa. NSAIDs, antibiotica, anti-depressiva, maagzuurremmers

 

Een verstoorde balans is geassocieerd met een breed scala aan klachten en ziektebeelden. Het is bij sommige aandoeningen nog niet duidelijk of dit de oorzaak of het gevolg is. Hieronder een aantal klachten en ziektebeelden die hiermee geassocieerd zijn. 

  • Darmklachten: opgeblazen buik, obstipatie, diarree, opboeren, vol gevoel 
  • Chronische ontstekingen
  • Stemming en gedragsproblemen
  • Overgewicht en metabool syndroom
  • Insuline resistentie en diabetes
  • Huidziekten 
  • Neurodegeneratieve ziekten
  • Auto-immuunziekten
  • Darmziekten 
  • Allergische reacties

Hoe kan je je darmgezondheid positief beïnvloeden

  • Eet voornamelijk onbewerkt, vers en gevarieerd
  • Eet vezelrijke (plantaardige) voeding
    • Volkoren producten, groenten, fruit, peulvruchten, noten, pitten, zaden, resistent zetmeel
  • Neem af en toe voeding met probiotica
    • Gefermenteerde voeding: kimchi, zuurkool, tempeh, kombucha, (kokos) yoghurt, (water) kefir, gefermenteerde limonade of wortelsap
  • Kies vaker voor biologisch
  • Beweeg dagelijks voldoende
  • Zorg voor goede nachtrust
  • Plan ontspanning in
  • Drink voldoende

 

Hieronder verschillende volkoren producten. Probeer ook hierin te variëren.

  • Granen: tarwe, spelt, rogge, zuurdesem, gerst/gort
  • Glutenvrije (pseudo) granen: haver, quinoa, teff, amaranth, gierst
  • Rijst: zilvervliesrijst, volkoren basmati rijst, zwarte rijst 
 
Tip voor voldoende voedingsvezels: 
Kies altijd voor volkoren producten en voeg bij elke maaltijd iets van groenten, fruit, pitten, noten of zaden toe.
Heb je klachten die geassocieerd zijn met een verstoord microbioom en “leaky gut”, dan is er met aanpassing van voeding en leefstijl veel te bereiken. Het kan nodig zijn om dit aan te vullen met probiotica, prebiotica of andere voedingssupplementen die helpen de darmwand te herstellen en het immuunsysteem te ondersteunen.
 
* Dit is puur informatief en geen medisch advies. Bij klachten adviseer ik om altijd een afspraak te maken bij een arts. Het kan namelijk nodig zijn extra aanvullend onderzoek te doen om onderliggende problematiek uit te sluiten. In sommige gevallen is (tijdelijk) medicatie of een ingreep noodzakelijk.